Những món ăn để cúng giỗ | Tử Vi Cổ Học

Trước đây, trong các lễ cúng đình, cúng miễu hàng năm, ngoài phần lễ và hội vui, còn có tổ chức ăn uống. Tùy theo từng lễ cúng lớn hay nhỏ, làng giàu hay nghèo, năm mất mùa hoặc được mùa, mà quy mô cuộc lễ cũng như vật phẩm dâng cúng có thay đổi.

Trong lễ cúng lớn, người ta giết trâu hay bò, nhưng thường là mổ lợn. Cúng miễu, thì thường là cỗ xôi, với chiếc đầu lợn, nhỏ hơn nữa thì cỗ xôi và con gà. Vịt, ngỗng, chim thường ít dùng để cúng lễ. Gà cúng phải chọn gà trống non, béo, mổ khéo và luộc nguyên con để trên đĩa, không chặt thành miếng. Trưóc khi luộc gà đế cúng người ta uốn sửa đầu cánh con gà sao cho ngay ngắn, cân phân, để sau khi luộc đặt gà lên mâm trông như con gà đang nằm. Luộc gà phải biết đun vừa lửa, thịt chín, da không bị nứt. Ngoài món thịt gà hay thịt lợn, lễ vật dâng cúng thường có các loại bánh nếp gói lá chuôi hay lá dong và các loại trái cây.

Cỗ ngày Tết:

Ba ngày Tết là những ngày ăn uống, vui chơi, thăm hỏi và chúc tụng nhau những điều tốt lành. Do vậy nhà nào dù giàu hay nghèo cũng đều chuẩn bị mâm cơm ngày Tết sao cho đàng hoàng, có thịt, có bánh mứt, có trái cây. Nhà khá hơn thì có nem, có chả và vài món đặc sản đắt tiền để cúng ông bà, tổ tiên, sau đó đãi khách. Thịt thì chủ yếu là thịt lợn và thịt gia cầm. Thịt bò, trâu, dê thường ít dùng để cúng trong ngày Tết. Ớ môt số tỉnh miền nam, trong ngày Tết, hầu như nhà nào cũng có nồi thịt lợn kho chung cùng cá lóc, cá bông lau và trứng vịt, dĩ nhiên không thể thiếu nước dừa, còn có thêm một nồi canh mưốp đắng để nguyên quả nhồi thịt. Nhà khá giả hơn thì gói thêm vài chục gói nem, đôi cây giò lụa, bì bó. Đặc biệt là món dưa chua, có thể là dưa giá, dưa cổ hũ dừa, củ kiệu dùng để ăn kèm vối thịt mõ cho đỡ ngán. Trong ba ngày Tết, bà con ta thường giữ tập quán mời khách ăn uống dù ít hoặc nhiều khi khách đến nhà. Thường qua ngày mồng 4, người ta tổ chức ăn nhẹ. Tô cháo gà nấu loãng, hoặc cháo cá lóc ăn nóng vối rau ghém có nõn chuối non xắt mỏng vối các loại rau thơm, sau những bữa ăn nhiều chất béo, có tác dụng gây cảm giác nhẹ nhàng, dễ chịu. Dưa hấu cũng là món không thể thiếu đưdc trong 1 ngày Tết. Chất ngọt dịu và mát của miếng dưa hấu sẽ góp phần đẩy lùi cảm giác ón, ngấy vì những món ăn, thức uốíng của ngày Tết gây ra.

Mâm cỗ trong đám. tạng, đám giỗ: Một tập tục lâu đời là gia đính có tang, bên cạnh khay trầu, cau, thuốc lá, nước trà để tiếp khách, thường cố gắng chạy cho được con lợn, dù lớn hay nhỏ, để làm cỗ thết đãi bạn bè bà con, láng giềng đến giúp đỡ, phúng điếu, lo toan mọi việc chôn cất, trong khi gia chủ bối rốỉ nhiều thứ. Khác với người phương Tây, người ta kỷ niệm ngày sinh chủ yếu còn người phương Đông thì coi ngày chết, lấy đó làm kỷ niệm hằng năm, tổ chức cúng giỗ để tưỏng nhớ người đã khuất. Tùy theo từng gia đình, từng hoàn cảnh mà mâm cỗ có khác nhau. Giỗ nhà nghèo thì thường đơn giản. Nhưng dù túng thiếu đến đâu, chủ nhà cũng mua sắm một ít thịt, cá, rau, trứng đê làm mâm cơm dâng cúng người thân quá cố. Những nhà khá giả, hoặc giàu có, đông con cháu thì đám giỗ được chuấn bị từ một vài tháng trưốc đó. Một số gia đình theo nếp cũ, nhiều khi tổ chức đám giỗ kéo dài hai ba ngày: tiên thường, chánh giỗ, hậu thường.

Phong tục tập quán